Archive for Lipiec, 2011

10

Sąd Najwyższy: „Weksel niedopuszczalny w celu zabezpieczenia odpowiedzialności pracownika”

Możliwość stosowania zabezpieczeń wekslowych do odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy jest sporna i budzi kontrowersje. Jest wiele argumentów za i przeciw – opierają się one głównie na wykładni przepisów Kodeksu pracy, nie będę ich jednak przytaczać, gdyż najważniejszy dla codziennej praktyki jest wniosek końcowy: MOŻNA czy NIE MOŻNA?

Na początku tego roku Sąd Najwyższy wydał orzeczenie, w którym zajął bardzo jasne i klarowne stanowisko, a także wprost wskazał skutek prawny wystawienia weksla służącego zabezpieczeniu roszczeń pracodawcy, również gdy został on puszczony w obieg. Wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011 r. , sygn. akt II PK 159/10 jest bardzo ważny dla:

  • pracowników, którzy wystawili weksel pracodawcy i spodziewają się, że pracodawca może dochodzić zapłaty,
  • pracodawców, którzy chcą sobie ułatwić życie i żądają od pracowników wystawienia weksla na zabezpieczenie roszczenia odszkowawczego,
  • osób, który nabywają weksel wystawiony przez pracownika na zabezpieczenie roszczenia odszkodowawczego pracodawcy.

Podstawowa teza postawiona przez Sąd Najwyższy jest następująca:

Mając na uwadze wszystkie ujawnione okoliczności sprawy Sąd Najwyższy uznał, że przepisy i zasady prawa pracy, w szczególności zawarte w dziale V Kodeksu pracy [chodzi tu o przepisy regulujące zasady odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy - dopisek mój] , sprzeciwiają się i wykluczają dopuszczenie weksli gwarancyjnych jako środka dodatkowego zabezpieczenia roszczeń pracodawcy o naprawienie potencjalnych szkód wyrządzonych przez pracownika w mieniu pracodawcy, co oznacza, że takie weksle są nieważne z mocy samego prawa (art. 18 § 2 k.p. w związku z art. 114-127 k.p. oraz a contrario art. 300 k.p.). Nabywca weksla nie może zatem dochodzić zaspokojenia wekslowego z weksla nieważnego z mocy prawa.

I jeszcze:

Stosowanie zabezpieczeń wekslowych roszczeń pracodawcy o naprawienie szkód wyrządzonych przez pracowników jest niedopuszczalne i nieważne nie tylko dlatego, że nie ma podstawy prawnej ani uzasadnienia stosowania przepisów Prawa wekslowego do stosunków pracy, ale także dlatego, że dopuszczenie odpowiedzialności z weksli w stosunkach pracy byłoby oczywiście sprzeczne z zasadami prawa pracy, a w szczególności z nazwanymi zasadami odpowiedzialności materialnej pracowników uregulowanymi w Kodeksie pracy, które z istoty i natury (właściwości) stosunku pracy i materialnej odpowiedzialności pracowników przekreślają i wykluczają legalność konstruowania abstrakcyjnych pracowniczych zobowiązań ze stosunków pracy (a contario art. 300 k.p.). Pracownik może zatem ponosić odpowiedzialność ze stosunku pracy na podstawie przepisów prawa pracy i wedle zasad określonych lub wynikających z tych przepisów. Jedynie wyjątkowo i wyłącznie w zakresie nieunormowanym przepisami prawa pracy obarczenie pracownika odpowiedzialnością ze stosunku pracy dopuszczalne byłoby w drodze posiłkowego i tylko odpowiedniego stosowania tych przepisów Kodeksu cywilnego, które nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy. Dopuszczenie weksli gwarancyjnych jako dodatkowego abstrakcyjnego tytułu zabezpieczenia roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu pracodawcy jest sprzeczne z istotą i właściwościami stosunku pracy, z przepisami i zasadami prawa pracy zawartymi w dziale V Kodeksu pracy, a przeto bezwzględnie nieważne (art. 18 § 2 w związku z art. 114-127 k.p.). Pracodawcom w żadnym razie nie mogą przysługiwać dwa odrębne tytuły dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, jeden na podstawie przepisów Kodeksu pracy o odpowiedzialności materialnej pracowników, a drugi na podstawie samodzielnego i abstrakcyjnego weksla, który „odrywa się” od pracowniczego stosunku podstawowego, w związku z którym doszło do wystawienia weksla gwarancyjnego w celu „lepszego” zabezpieczenia roszczeń pracodawcy. Nabiera to szczególnie istotnego znaczenia w razie przeniesienia przez pracodawcę uzyskanego od pracownika weksla gwarancyjnego na osobę trzecią, która swoje roszczenia wywodzi już wyłącznie z indosowanego abstrakcyjnego tytułu wekslowego. Tymczasem pracownik jako wystawca weksla w związku lub z tytułu pracowniczej odpowiedzialności materialnej niewątpliwie mógłby bronić się w sporach z pracodawcą wynikającymi z podstawowego stosunku pracy zarzutami naruszenia uregulowanych w Kodeksie pracy (art. 114-127) przepisów i zasad ponoszenia pracowniczej odpowiedzialności materialnej. Takie jego zarzuty wobec niebędącego pracodawcą nabywcy weksla nie mogłyby być weryfikowane na gruncie abstrakcyjnego zobowiązania wekslowego.

Sąd Najwyższy stanął zatem na stanowisku, że NIE MOŻNA stosować weksli na zabezpieczenie roszczeń odszkodowawczy pracodawcy względem pracownika. Sankcją prawną jest tutaj nieważność bezwzględna weksla, czyli – mówiąc prościej – tak jakby w ogóle go nie było.

Skoro mamy do czynienia z nieważnością bezwzględną takiego weksla, oznacza to, że co do zasady sąd powinien brać ją pod uwagę z urzędu. Nie zwalnia to jednak pracownika pozwanego z weksla z obrony, sądowi należy bowiem uświadomić, z jakim wekslem ma do czynienia i jakie niesie to ze sobą skutki prawne. Choć nie ma gwarancji, że sąd rozstrzygający sprawę podzieli stanowisko Sądu Najwyższego, przytoczone wyżej argumenty na pewno ułatwią pracownikowi obronę.

Tags:
0

Kilka dodatkowych uwag o rozwiązaniu umowy o pracę pocztą

W komentarzu pod wpisem na temat wypowiedzenia umowy o pracę pocztą napisałam, że przy doręczaniu pocztą oświadczeń woli zmierzających do rozwiązania umowy o pracę (tj. oświadczenie o wypowiedzeniu bądź oświadczenia o rozwiązaniu bez wypowiedzenia) można zastosować konstrukcję tzw. doręczenia zastępczego.

Czytaj dalej na nowym blogu Rozwiązanie umowy o pracę.

Orzeczenia Sądu Najwyższego, do których warto zajrzeć:

  • postanowienie SN z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II PZP 3/09,
  • wyrok SN z 5 października 2005 r., sygn. akt I PK 37/05,
  • wyrok SN z 20 stycznia 2004 r., sygn. akt II CK 358/02.
4

Jeszcze o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika

W komentarzu do poprzedniego wpisu padła sugestia, żeby podpowiedzieć, jak długo wstecz można szukać nieterminowych wypłat, które można wykorzystać do rozwiązania umowy o pracę.

W odpowiedzi napisałam, że trudno jest sformułować ogólną regułę i że trzeba być ostrożnym. Po głębszym przemyśleniu zagadnienia podtrzymuję to, co napisałam – z kilku względów, które omawiam poniżej.

Czytaj dalej na nowym blogu Rozwiązanie umowy o pracę.

2

Czy pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia?

Tak, może, pod warunkiem, że zaszła okoliczność wskazana w Kodeksie pracy.

Jedną z takich okoliczności jest dopuszczenie się przez pracodawcę „ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika”. Jak należy rozumieć to określenie?

Czytaj dalej na nowym blogu Rozwiązanie umowy o pracę.

Orzeczenia, do których warto zajrzeć:

  • wyrok SN z dnia 4 kwietnia 2000 r., sygn. akt I PKN 516/99
  • wyrok z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt III PK 17/07
3

Wypowiedzenie umowy o pracę pocztą

Jeden z czytelników trafił na blog, wpisując do wyszukiwarki zapytanie o możliwość wypowiedzenia umowy o pracę pocztą.

Oczywiście można wysłać oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę czy też o jej rozwiązaniu bez wypowiedzenie pocztą. Trzeba jednak pamiętać, że w takim przypadku oświadczenie to zostanie skuteczne złożone, co do zasady, dopiero z chwilą jego odbioru przez adresata albo co najmniej dotarcia do niego w taki sposób, że miał on możliwość zapoznać się z jego treścią (dalej dla ułatwienia będę pisała tylko o odbiorze/otrzymaniu oświadczenia przez adresata).

Czytaj dalej na nowym blogu Rozwiązanie umowy o pracę.