Zakaz konkurencji – ogólnie

Pracodawcy chcący chronić swoje interesy często decydują się na zawarcie z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji. Umowa taka może obowiązywać zarówno w czasie pracy, jak i po rozwiązaniu stosunku pracy.

Co istotne, pracodawca może uzależnić zawarcie umowy o pracę od jednoczesnego zawarcia umowy o zakazie konkurencji. Może również wypowiedzieć trwającą już umowę o pracę, jeżeli pracownik odmówi zawarcia umowy o zakazie konkurencji, chyba że przedstawiona mu propozycja jest niezgodna z przepisami prawa pracy.

Umowa o zakazie konkurencji powinna być zawarta w formie pisemnej, inaczej będzie nieważna i nie będzie można na jej podstawie egzekwować obowiązków pracownika.

Najwięcej rozbieżności między pracownikiem i pracodawcą budzi zazwyczaj kwestia odpłatności, tzn. czy za zachowanie zakazu konkurencji pracownikowi należy się odszkodowanie lub inne świadczenie pieniężne. Ma to szczególne znaczenie dla umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, która w określonych branżach i rynkach lokalnych może na pewien czas ograniczać de facto pracownika w staraniach o stanowisko zgodne z jego dotychczasowym doświadczeniem. I tak:

  • zakaz konkurencji obowiązujący w czasie trwania stosunku pracy może być odpłatny lub nie – decydują o tym strony (w praktyce pracodawca, który, jak można się spodziewać, nie będzie oferował odpłatności tam, gdzie nie jest to konieczne),
  • zakaz konkurencji obowiązujący po ustaniu stosunku pracy jest zawsze odpłatny – wysokość odszkodowania nie może być niższa niż 25% łącznego wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający wskazanemu w umowie okresowi obowiązywania zakazu konkurencji.

Odpłatność umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ma charakter obowiązkowy, tzn. że strony nie mogą skutecznie postanowić inaczej. Brak informacji o wysokości odszkodowania powoduje, że pracownikowi będzie przysługiwało w minimalnej wysokości ustawowej. Jednocześnie pracodawca nie jest zobowiązany zaoferować pracownikowi większej kwoty i może zawsze poprzestać na minimum ustawowym.

Do problematyki zakazu konkurencji na pewno będę jeszcze wracać, zwłaszcza do zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, budzi on bowiem najwięcej kontrowersji w praktyce i orzecznictwie.  Dowiesz się zatem, czy taką umowę możesz rozwiązać/wypowiedzieć lub od niej odstąpić, czy jako pracodawca możesz zwolnić pracownika z zakazu konkurencji i w ten sposób nie płacić odszkodowania, a także czy możesz żądać od pracownika kary umownej w razie naruszenia zakazu konkurencji.