weksel Archive

3

Weksel a pożyczka udzielona pracownikowi przez pracodawcę

O wekslach w stosunkach pracy pisałam tutaj. Na ten temat wypowiedział się również Lech Malinowski (autor bloga remitent.pl) w artykule Weksel nie przyda się pracodawcy, a ostatnio swoje trzy grosze wtrącił Olgierd Rudak w poście Czyżby koniec stosowania weksli w prawie pracy?.

Czy zatem rzeczywiście koniec z wekslami w relacjami pomiędzy pracownikiem i pracodawcą?

Nie do końca. Trzeba zwrócić uwagę, że zalinkowane artykuły dotyczyły niedawnego wyroku Sądu Najwyższego, który rozstrzygał sprawę dopuszczalności zastosowania weksla dla zabezpieczenia odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika względem pracodawcy. Odpowiedzialność ta jest ściśle uregulowana w Kodeksie pracy, w sposób odmienny od ogólnych przepisów prawa cywilnego – stąd wątpliwości, czy pracodawca może posłużyć się tutaj zabezpieczeniem wekslowym.

Na przykład umowa pożyczki

Abstrahując od odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika względem pracodawcy, oczywiste te jest, że strony stosunku pracy mogą wchodzić w różne relacje prawne, mniej lub bardziej związane z umową o pracę. Przykładowo, pracodawca może udzielić pracownikowi bardzo korzystnej (a nawet nieoprocentowanej) pożyczki na określony cel. Zawarcie umowy pożyczki tworzy pomiędzy pracownikiem a pracodawcą stosunek – można by rzecz – czysto cywilnoprawny i moim zdaniem nie ma powodu, aby dla zabezpieczenia spłaty pożyczki nie wykorzystać wygodnego narzędzia, jakim jest weksel. Nie ma tutaj znaczenia, że na takie, a nie inne warunki pożyczki wpłynął fakt, iż pożyczkodawcę i pożyczkobiorcę wiąże umowa o pracę. Pożyczkobiorca nie zasługuje na jakąś wzmożoną ochronę tylko dlatego, że jest pracownikiem pożyczkodawcy.

O czym pamiętać, stosując zabezpieczenie wekslowe

Jeżeli weksel ma zabezpieczać spłatę pożyczki, najczęściej będzie to weksel in blanco. Na blogu remitent.pl znajdziesz morze informacji o tym, co powinien zrobić wystawca (pracownik), aby zaciągnąć bezpieczne zobowiązanie wekslowe, więc nie będę się powtarzać.

Co natomiast możesz zrobić Ty, pracodawco, aby należycie zadbać o swoje interesy jako remitenta? Otóż możesz:

  • zdobyć poręczenie wekslowe bez ograniczenia co do kwoty,
  • poprosić o wystawienie większej liczby weksli, żeby umożliwić sobie dochodzenie należności z jednego bądź kilku weksli w okresie spłaty pożyczki, bez kończenia tego stosunku prawnego i bez wyzbywania się całości zabezpieczenia wekslowego (pamiętaj, że zazwyczaj łatwiej zabezpieczyć/ściągnąć kilka mniejszych kwot zaległości niż od razu jedną dużą, ma to również znaczenie dyscyplinujące dla dłużnika),
  • jeśli będą to weksle in blancozadbać o jasność i przejrzystość deklaracji wekslowej, by ograniczyć skuteczność i zakres ewentualnych zarzutów podnoszonych w toku postępowania sądowego.

Możliwość zabezpieczenia wekslem spłaty pożyczki udzielonej pracownikowi przez pracodawcę jest dla mnie jasna. Wyobrażam sobie jednak sytuację, kiedy dopuszczalność zastosowania weksla nie jest już taka bezsporna, choć wierzytelność ma swoje źródło w instytucji prawa cywilnego i nie jest czysto „pracownicza”. Przykładowo, czy można zabezpieczyć wekslem zapłatę kar umownych zastrzeżonych w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy na wypadek nieprzestrzegania tegoż zakazu przez pracownika? Jak sądzisz, drogi Czytelniku?

Zdjęcie: http://www.sxc.hu/photo/911431

Tags:
10

Sąd Najwyższy: „Weksel niedopuszczalny w celu zabezpieczenia odpowiedzialności pracownika”

Możliwość stosowania zabezpieczeń wekslowych do odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy jest sporna i budzi kontrowersje. Jest wiele argumentów za i przeciw – opierają się one głównie na wykładni przepisów Kodeksu pracy, nie będę ich jednak przytaczać, gdyż najważniejszy dla codziennej praktyki jest wniosek końcowy: MOŻNA czy NIE MOŻNA?

Na początku tego roku Sąd Najwyższy wydał orzeczenie, w którym zajął bardzo jasne i klarowne stanowisko, a także wprost wskazał skutek prawny wystawienia weksla służącego zabezpieczeniu roszczeń pracodawcy, również gdy został on puszczony w obieg. Wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011 r. , sygn. akt II PK 159/10 jest bardzo ważny dla:

  • pracowników, którzy wystawili weksel pracodawcy i spodziewają się, że pracodawca może dochodzić zapłaty,
  • pracodawców, którzy chcą sobie ułatwić życie i żądają od pracowników wystawienia weksla na zabezpieczenie roszczenia odszkowawczego,
  • osób, który nabywają weksel wystawiony przez pracownika na zabezpieczenie roszczenia odszkodowawczego pracodawcy.

Podstawowa teza postawiona przez Sąd Najwyższy jest następująca:

Mając na uwadze wszystkie ujawnione okoliczności sprawy Sąd Najwyższy uznał, że przepisy i zasady prawa pracy, w szczególności zawarte w dziale V Kodeksu pracy [chodzi tu o przepisy regulujące zasady odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy - dopisek mój] , sprzeciwiają się i wykluczają dopuszczenie weksli gwarancyjnych jako środka dodatkowego zabezpieczenia roszczeń pracodawcy o naprawienie potencjalnych szkód wyrządzonych przez pracownika w mieniu pracodawcy, co oznacza, że takie weksle są nieważne z mocy samego prawa (art. 18 § 2 k.p. w związku z art. 114-127 k.p. oraz a contrario art. 300 k.p.). Nabywca weksla nie może zatem dochodzić zaspokojenia wekslowego z weksla nieważnego z mocy prawa.

I jeszcze:

Stosowanie zabezpieczeń wekslowych roszczeń pracodawcy o naprawienie szkód wyrządzonych przez pracowników jest niedopuszczalne i nieważne nie tylko dlatego, że nie ma podstawy prawnej ani uzasadnienia stosowania przepisów Prawa wekslowego do stosunków pracy, ale także dlatego, że dopuszczenie odpowiedzialności z weksli w stosunkach pracy byłoby oczywiście sprzeczne z zasadami prawa pracy, a w szczególności z nazwanymi zasadami odpowiedzialności materialnej pracowników uregulowanymi w Kodeksie pracy, które z istoty i natury (właściwości) stosunku pracy i materialnej odpowiedzialności pracowników przekreślają i wykluczają legalność konstruowania abstrakcyjnych pracowniczych zobowiązań ze stosunków pracy (a contario art. 300 k.p.). Pracownik może zatem ponosić odpowiedzialność ze stosunku pracy na podstawie przepisów prawa pracy i wedle zasad określonych lub wynikających z tych przepisów. Jedynie wyjątkowo i wyłącznie w zakresie nieunormowanym przepisami prawa pracy obarczenie pracownika odpowiedzialnością ze stosunku pracy dopuszczalne byłoby w drodze posiłkowego i tylko odpowiedniego stosowania tych przepisów Kodeksu cywilnego, które nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy. Dopuszczenie weksli gwarancyjnych jako dodatkowego abstrakcyjnego tytułu zabezpieczenia roszczeń pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu pracodawcy jest sprzeczne z istotą i właściwościami stosunku pracy, z przepisami i zasadami prawa pracy zawartymi w dziale V Kodeksu pracy, a przeto bezwzględnie nieważne (art. 18 § 2 w związku z art. 114-127 k.p.). Pracodawcom w żadnym razie nie mogą przysługiwać dwa odrębne tytuły dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika, jeden na podstawie przepisów Kodeksu pracy o odpowiedzialności materialnej pracowników, a drugi na podstawie samodzielnego i abstrakcyjnego weksla, który „odrywa się” od pracowniczego stosunku podstawowego, w związku z którym doszło do wystawienia weksla gwarancyjnego w celu „lepszego” zabezpieczenia roszczeń pracodawcy. Nabiera to szczególnie istotnego znaczenia w razie przeniesienia przez pracodawcę uzyskanego od pracownika weksla gwarancyjnego na osobę trzecią, która swoje roszczenia wywodzi już wyłącznie z indosowanego abstrakcyjnego tytułu wekslowego. Tymczasem pracownik jako wystawca weksla w związku lub z tytułu pracowniczej odpowiedzialności materialnej niewątpliwie mógłby bronić się w sporach z pracodawcą wynikającymi z podstawowego stosunku pracy zarzutami naruszenia uregulowanych w Kodeksie pracy (art. 114-127) przepisów i zasad ponoszenia pracowniczej odpowiedzialności materialnej. Takie jego zarzuty wobec niebędącego pracodawcą nabywcy weksla nie mogłyby być weryfikowane na gruncie abstrakcyjnego zobowiązania wekslowego.

Sąd Najwyższy stanął zatem na stanowisku, że NIE MOŻNA stosować weksli na zabezpieczenie roszczeń odszkodowawczy pracodawcy względem pracownika. Sankcją prawną jest tutaj nieważność bezwzględna weksla, czyli – mówiąc prościej – tak jakby w ogóle go nie było.

Skoro mamy do czynienia z nieważnością bezwzględną takiego weksla, oznacza to, że co do zasady sąd powinien brać ją pod uwagę z urzędu. Nie zwalnia to jednak pracownika pozwanego z weksla z obrony, sądowi należy bowiem uświadomić, z jakim wekslem ma do czynienia i jakie niesie to ze sobą skutki prawne. Choć nie ma gwarancji, że sąd rozstrzygający sprawę podzieli stanowisko Sądu Najwyższego, przytoczone wyżej argumenty na pewno ułatwią pracownikowi obronę.

Tags:
2

Wyniki ankiety

Pierwsza ankieta już za nami – większość uczestników wybrała tematy dotyczący weksli w stosunkach pracy, a zatem w najbliższym czasie poświęcę mu kilka wpisów (w jednym chyba się nie zmieszczę) :-)

Zachęcam wszystkich czytelników do głosowania w kolejnych ankietach, które na pewno pojawią się na blogu.

Tags: