0

Czy można zrezygnować z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych?

Odpowiedź na to pytanie jest całkiem prosta – tak, można, tylko należy to zrobić w sposób przewidziany przez ustawę o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Czyli jak? :-)

Możliwości są dwie, w zależności od tego, czy pracodawca jest objęty układem zbiorowym pracy:

  • jeżeli jest, odpowiednie postanowienia wprowadza się do tego układu zbiorowego,
  • jeżeli nie jest, zapis dotyczący rezygnacji powinien znaleźć się w regulaminie wynagradzania (jeżeli pracodawca ma obowiązek jego ustalenia).

We wpisie skupię się na rezygnacji z tworzenia funduszu przez pracodawców, u których nie obowiązuje układ zbiorowy pracy.

W zależności od preferencji, można zupełnie zrezygnować z tworzenia funduszu na czas nieokreślony bądź postanowić, że fundusz nie będzie tworzony tylko przez pewien czas (np. jeżeli powodem rezygnacji z tworzenia funduszu są trudności finansowe). Ważne jest, aby przyjęte zasady były precyzyjnie opisane. Konieczne muszą one zostać wprowadzone do regulaminu wynagradzania, jeżeli pracodawca ma obowiązek jego ustalenia, tzn. zatrudnia co najmniej 20 pracowników.

W odniesieniu do pracodawców, którzy muszą ustalić regulamin wynagradzania, dodatkowym warunkiem jest uzgodnienie rezygnacji z funduszu z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie określa sposobu dokonywania wyboru takiej osoby, załoga ma więc pewną swobodę w wyłonieniu swojego reprezentanta – ważne jest jednak, aby osiągnąć zgodę co do konkretnej osoby i powiadomić pracodawcę, kto będzie pełnił rolę przedstawiciela załogi.

Należy pamiętać o tym, aby postanowienia dotyczące rezygnacji z funduszu znalazły się w regulaminie wynagradzania (dotyczy to tych pracodawców, którzy mają obowiązek jego ustalenia). Pracodawcy nie zawsze mają tego świadomość. Najczęstsze nieprawidłowości to:

  • zawarcie z przedstawicielem załogi porozumienia o nietworzeniu funduszu,
  • wydanie pisemnego zarządzenia lub podjęcie uchwały przez zarząd (np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) o nietworzeniu funduszu, zaakceptowanej następnie przez przedstawiciela załogi,

bez wprowadzenia odpowiednich postanowień do regulaminu wynagradzania.

Konsekwencją takiego postępowania może być nie tylko zagrożenie grzywną za wykroczenie przeciwko przepisom ustawy, ale także bezskuteczność decyzji o nietworzeniu funduszu – co zasadniczo prowadzić będzie do powstania zaległości w odprowadzaniu odpisów. Dlatego najlepiej już na samym początku zadbać o sprawy formalne i postarać się, aby decyzja o rezygnacji z funduszu została wprowadzona w życie zgodnie z przepisami. Pomoże to w uniknięciu problemów w przyszłości. Natomiast niewątpliwie największe trudności mogą sprawić negocjacje z przedstawicielem załogi, ale efekt rokowań zależy już tylko od stron – różnie to bywa :-)

Nieco inne zasady mają zastosowanie do pracodawców, którzy nie są zobowiązani do ustalania regulaminu wynagradzania. Tacy pracodawcy mogą samodzielnie podjąć decyzję o nietworzeniu funduszu – następnie muszą ją przekazać pracownikom do końca stycznia danego roku kalendarzowego. Taka decyzja jest ważna rok, a zatem – jeżeli ma być podtrzymana w kolejnych latach – musi być odnawiana i przekazywana pracownikom we wskazanym wyżej terminie.